Betreft: Gevraagd advies beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Leiden 2026, versie 28 augustus 2025.
Uitgebracht door de Adviesraad Sociaal Domein Leiden op 9 oktober 2025
Op 28 augustus 2025 ontvingen we de conceptbeleidsregels maatschappelijke ondersteuning 2026 voor advisering. We danken het College voor de tijdige toezending van de stukken.
De grootste veranderingen in de concept beleidsregels 2026 gaan over:
- Het toekennen van indicaties voor onbepaalde tijd per 2026 (de artikelen 17 en 27),
- Het opnemen van lijfgebonden ondersteuning in een apart artikel 22 en
- De uitgebreider beschreven kwaliteitseisen voor zorgverleners via pgb in bijlage 7.
Verder zijn artikelen aangevuld en verduidelijkt.
We hebben bij het opstellen van dit advies, het advies uit 2024 erbij gepakt. We vragen in voorliggend advies, net als in voorgaande jaren, aandacht voor het onderwerp communicatie met de burger. Ons is namelijk nog onvoldoende duidelijk hoe hier op een goede wijze invulling aan wordt gegeven. Ook vragen we om maatwerk bij het opvolgen van meldingen en hulpvragen, ongeacht of een indicatie (voor onbepaalde tijd )wordt toegekend. Bij het onderwerp maatwerkarrangement ambulante ondersteuning en wonen met ondersteuning, artikel 21, vragen we aandacht voor het bewaken van de regie op de samenhang tussen de verschillende resultaatsgebieden.
De Adviesraad staat in het algemeen positief tegenover de wijzigingen in de beleidsregels. Ons advies gaat daarom over een beperkt aantal onderwerpen en artikelen.
Algemeen
- We vragen herhaald aandacht voor communicatie met Leidenaren over deze beleidsregels.
In ons advies uit 2024 werd toegezegd dat het College met de Adviesraad in gesprek zou gaan hoe de communicatie te verbeteren. Dat is tot op heden nog niet gebeurd, voor zover wij kunnen nagaan.
Ten aanzien van communicatie met Leidenaren adviseren we:
- Duidelijke en toegankelijke communicatie door de informatie die de gemeente over de beleidsregels geeft. Bijvoorbeeld op de website van de gemeente Leiden is de informatie te beknopt en zijn de documenten waarnaar verwezen wordt, zoals de verordening, beleidsregels en financieel besluit, te theoretisch. We hebben gezien dat recent de gemeente Leiden de algemeen plaatselijke verordening (AVP) in duidelijke taal heeft gepubliceerd. Dat doet ons deugd! We adviseren de beleidsregels ook in duidelijke taal op te schrijven. De handreiking van de VNG[1] kan hier bijvoorbeeld voor gebruikt worden.
- Duidelijke en toegankelijke communicatie door de professionals die contact hebben met de hulpvragers. We denken aan duidelijkheid geven over wat burgers kunnen verwachten wanneer ze een melding doen of om hulp vragen. Bijvoorbeeld over de procedure, de termijnen die gehanteerd worden voor de afhandeling, wachttijden voor inzet van hulp, welke vragen de professionals stellen tijdens een gesprek en hoe wordt gehandeld bij urgentie en spoed. We adviseren ieder jaar bij de actualisatie van de beleidsregels een training aan de professionals te geven. In deze training wordt met de opgehaalde ervaringen van Leidenaren uit de praktijk gewerkt aan het verbeteren van de communicatie met de Leidenaren en hulpvragers.
- Naar aanleiding van artikel 21, bladzijde 22: de opbouw van de maatwerkarrangementen wordt hier beschreven. Deze arrangementen bestaan uit één of meer resultaatsgebieden die het hele leven bestrijken en gaan over onder andere geldzaken, sociaal en persoonlijk functioneren. We kunnen in de beleidsregels niet lezen hoe samenhang tussen deze verschillende resultaatsgebieden goed georganiseerd wordt. Ons advies is in de beleidsregels op te schrijven hoe deze samenhang georganiseerd wordt. Ook adviseren we op te schrijven hoe deze samenhang opgevolgd wordt en wie de regie hierover heeft.
- Naar aanleiding van artikel 12 en artikel 27: indicaties voor maatwerkvoorzieningen worden voor onbepaalde tijd afgegeven. We vinden het terecht dat Leidenaren zo niet onnodig herindicaties hoeven te ondergaan, met alle administratie en moeite die daarbij komt kijken. We adviseren echter wel maatwerk toe te passen bij het volgen van deze inwoners. Het kan nodig zijn wat vaker tussentijds te controleren of de indicatie nog juist is. Inwoners laten dit namelijk niet altijd zelf weten. Ook adviseren we aandacht te hebben voor de inwoners die geen indicatie krijgen, afzien van hulp en/of voor wie een oplossing in het voorveld wordt aangeboden. Zorg dat bij hen ook een vinger aan de pols wordt gehouden en maak duidelijk hoe dit gebeurt en door wie.
Artikelsgewijs
- Naar aanleiding van artikel 14, bladzijde 11 en bijlage 5 op bladzijde 80. We adviseren bij intensiteit licht huishoudelijke ondersteuning voor de duidelijkheid ook een (twee) wekelijkse normtijd op te schrijven.
- Naar aanleiding van artikel 14, bladzijde 10: hier staat dat de gemeente niet vooraf vastlegt in uren hoeveel huishoudelijke ondersteuning iemand krijgt. We adviseren hier duidelijk te maken hoe de tabel normtijden op bladzijde 80 zich hiertoe verhoudt. Hier worden namelijk wel minuten en dus ook uren weergegeven.
- Naar aanleiding van artikel 14, bladzijde 10, inzake wasverzorging: hier staat dat wordt uitgegaan en verwacht dat de inwoner beschikt over een wasmachine en liefst een wasdroger en al het mogelijke wordt gedaan om zware was te beperken. We adviseren hier de uitgangspositie, financiële draagkracht en mogelijkheden van de inwoner leidend te laten zijn en de intensiteit van de huishoudelijke hulp hierop aan te passen.
- Naar aanleiding van artikel 17, bladzijde 18. In 2024 adviseerden we maatwerk toe te passen in de termijnen waarop het vrij besteedbaar budget bij de maatwerkvoorziening vervoer wordt uitbetaald om schulden te voorkomen. We zijn benieuwd of naar aanleiding van ons advies en uw reactie of er inwoners zijn geweest die anders dan de twee vaste termijnen nodig hadden?
- Naar aanleiding van artikel 21 en bijlage 2, maatwerkarrangementen en resultatengids Leidse regio, bladzijde 61, resultaatsgebied daginvulling en vervoer. Hier worden de intensiteiten daginvulling regulier en plus genoemd als maatwerkarrangement wanneer algemene daginvulling een onvoldoende oplossing biedt voor de vraag van de inwoner.
- Voor ons is het niet duidelijk wanneer iemand in aanmerking komt voor welke intensiteit. We adviseren met voorbeelden te beschrijven wanneer iemand voor welke intensiteit in aanmerking komt.
- Voor ons is het niet duidelijk hoe de begeleiding op de daginvullinggroepen en bij het vervoer is opgebouwd. We adviseren inzichtelijk te maken hoe de verhouding professionele/vrijwillige medewerkers op deelnemers bij begeleiding en vervoer is en bij wie de verantwoordelijkheid ligt bij de drie vormen van daginvulling: algemeen, regulier en plus.
- Naar aanleiding van artikel 29, bladzijde 29: hier wordt beschreven dat de budgetbeheerder en de zorgverlener in het geval van een pgb te allen tijde een Verklaring omtrent gedrag (VOG) dienen te kunnen overleggen. De kosten voor het aanvragen van een VOG moeten betaald worden uit het pgb en worden niet door de Wmo vergoed. Omdat een budgetbeheerder voor één pgb meerdere zorgverleners in dienst kan hebben en daarmee meerdere VOG’s uit één pgb zouden moeten worden betaald, kunnen deze kosten naar verhouding zwaarder drukken op het budget dan wanneer een organisatie die zorg in natura (ZIN) levert dit eenmalig aanvraagt voor zijn zorgverleners, die bij verschillende zorgvragers kunnen worden ingezet. We adviseren bij de berekening van de hoogte van het pgb rekening te houden met de verhoudingsgewijze hogere kosten voor VOG’s die een budgethouder kwijt kan zijn.
- Naar aanleiding van artikel 29, bladzijde 14. Hier staat: ‘Wanneer belanghebbende niet in staat is tot een redelijke waardering van zijn belangen er een betrouwbare budgetbeheerder gekozen moet kunnen worden.’ Verderop wordt gesproken over een bekwame Dit zijn twee verschillende kwalificaties en het een sluit het ander niet uit. Voor ons is onduidelijk wat hier bedoeld wordt. We adviseren duidelijk te beschrijven waaraan een budgetbeheerder moet voldoen.
- Naar aanleiding van bijlage 7, kwaliteitseisen voor zorgverleners pgb. De naam van het artikel zegt het al: kwaliteitseisen voor zorgverleners Voor ons is niet duidelijk wat de kwaliteitseisen van budgetbeheerders zijn en hoe deze worden gecontroleerd, zoals hierboven bij artikel 29 beschreven. In de bijlage wordt verwezen naar extra eisen in de beschikking, maar nergens staat wat deze zijn. We adviseren de kwaliteitseisen toe te voegen aan bijlage 7.
- Naar aanleiding van artikel 32, bladzijde 32. Daar staat: ‘Wanneer een organisatie is gecontracteerd voor ZIN, kan de organisatie niet diezelfde ondersteuning via een pgb leveren.’ Het is ons niet helemaal duidelijk wat hier bedoeld wordt. Gaat dit bijvoorbeeld om ondersteuning ZIN in het algemeen of per cliënt? We adviseren deze zin toe te lichten.
- Naar aanleiding van bijlage 3, punt 12, betreft hulphonden en de toelichting hierop op bladzijde 75. Hier staan de toekennings- en uitsluitingsgronden beschreven. De wijze waarop dit beschreven staat is echter heel theoretisch. We adviseren een meer concrete uitleg met voorbeelden of geïllustreerd met een infographic wanneer een hulphond wel onder de Wmo valt.
Adviesraad Sociaal Domein Leiden
9 oktober 2025
[1] Handreiking duidelijke verordeningen en andere regels
Gevraagd advies beleidsregels MO 2026
2 december 2025 Collegereactie-op-adviezen-Adviesraad-beleidsregels-mo-2026