Betreft: Gevraagd advies inzake plan van aanpak en uitvoeringsagenda voor integrale ondersteuning aan jongeren tussen de 16 en 27 jaar oud in een kwetsbare positie
Uitgebracht door de Adviesraad Sociaal Domein Leiden op 7 oktober 2025
Op 25 juli 2025 ontvingen we het plan van aanpak voor advies. Op 9 september 2025 heeft de betreffende ambtenaar in de vergadering van de Adviesraad een toelichting hierop gegeven. We danken het College voor deze tijdige betrokkenheid bij het plan.
In onderstaand advies staan twee algemene aanbevelingen geformuleerd en aanbevelingen die de 5 levensgebieden bestrijken zoals in het plan genoemd.
- Realistische doelstellingen gebaseerd op duidelijkheid rol en positie gemeente Leiden en inzicht in de doelgroep
Het hoofddoel van het plan van aanpak is dat binnen Leiden in 2030 jongeren in de leeftijd van 16-27 jaar geen gebruik meer maken van de maatschappelijk opvang en daarmee in feite de woonvoorziening aan het Maansteenpad gesloten kan worden. De gemeente wil dit bereiken door deze jongeren ondersteuning te bieden op de belangrijkste levensgebieden in, de zogenoemde Big 5 (support, wonen, school & werk, inkomen en welzijn). Als deze levensgebieden in controle zijn, is de verwachting dat zij geen gebruik meer zullen maken van de maatschappelijk opvang. We adviseren (woon)voorzieningen of capaciteit te behouden totdat duidelijk is of en wat effecten zijn van gevoerd gewenst beleid. Dit plan heeft tijd nodig om impact te kunnen hebben. Leiden is bovendien centrumgemeente voor de regio en ondanks de goede wil bij alle betrokken partijen, moet ook onderkend worden dat beperkt gestuurd kan worden op regionale, landelijke (en mondiale) ontwikkelingen en factoren die effect hebben op deze vraagstukken rondom de Big 5. Breng in beeld in hoeverre aan welke knoppen de gemeente kan draaien.
Verder adviseren we inzichtelijk te maken wat de omvang en samenstelling is van de doelgroep voor dit plan van aanpak: 16-27 jaar is een grote cohort, welhaast 2 generaties en daarmee een zeer diverse groep. Wellicht kunnen profielen opgesteld worden of persona’s. Op deze wijze kunnen beoogde resultaten concreter beschreven worden en kunnen passende, liefst bewezen effectieve interventies worden ingezet en gemonitord.
- Coördinatie en regievoering van het plan
Het plan strekt zich uit over de Big 5, in de gemeente verspreidt over de verschillende afdelingen en belegd bij een groot aantal verschillende uitvoeringsorganisaties. Om dit plan succesvol te kunnen laten zijn, is het belangrijk hieraan een coördinatie-en regiefunctie te verbinden: zodat slagkracht, mandaat en doorpakken geborgd zijn. Advies: Organiseer een bijeenkomst met alle betrokken partijen en laat hen samen bedenken hoe het beste hieraan invulling kan worden gegeven.
- Aanvullingen op het plan
- Opkopen van schulden: In andere gemeenten is deze vorm van ondersteuning effectief gebleken bij het op weg helpen van jongeren in een kwetsbare positie. Omdat onduidelijk is of en hoe vervolg gegeven gaat worden aan de pilot Bouwdepot, adviseren we de optie van het opkopen van schulden op te nemen bij de instrumenten onder het kopje inkomen.
- Veiligheid. Instrumenten die bijdragen aan de ondersteuning: Neem bij het onderdeel welzijn het kopje veiligheid op. Een niet te onderschatten factor die het verschil kan maken tussen kwetsbare positie of niet.
- Outreachend. Veelal vraagt een jongere pas hulp wanneer de situatie nijpend en urgent is. Daarom is aandacht in dit plan nodig voor outreachend werken, zodat deze jongeren vroegtijdig in beeld komen. Het jongerenwerk, schoolmaatschappelijk werker en welzijnspartners e.d. hebben hier een belangrijke rol in.
- Versterk de positie van ouders/verzorgers en het sociaal netwerk in het plan. Ruim plaats in voor de rol die zij kunnen vervullen op het vlak van signalering, preventie, peereducation en ondersteunen van de jongere. Zorg daarbij voor passende voorlichting en deskundigheidsbevordering.
- Betrek de jongeren zelf. Goed om te vernemen dat de jongerenraad van Cardea gevraagd is mee te denken over dit plan. Zoals we eerder beschreven, is de doelgroep groot en zeer divers. Laat dit ook terugkomen in de participatie bij het opstellen van doelen en de uitvoering van dit plan. In Leiden zijn veel verschillende (vrijwilligers)organisaties en belangenbehartigende clubs waar deze jongeren te vinden zijn. We denken bijvoorbeeld aan studenten MBO, HBO, WO, scholieren middelbaar en speciaal onderwijs, thuiszitters, voortijdig schoolverlaters, alleenstaande minderjarige vluchtelingen, jongeren met functiebeperkingen, jongeren met LVB, neurodiverse jongeren, jongeren uit de queer community etc.
- Voortgang uitvoering en monitoring De Adviesraad wil graag op de hoogte gehouden worden van de voortgang en monitoring van dit plan van aanpak
Adviesraad Sociaal Domein Leiden
7 oktober 2025