Betreft: Gevraagd advies concept regionaal beleidskader maatschappelijke zorg Holland Rijnland 2026-2032, versie 12 november 2025.
Uitgebracht d.d. 12 januari 2026 door de Adviesraad Sociaal Domein Leiden
Op 20 november 2025 ontving de Adviesraad het concept regionaal beleidskader ter advisering. Op 10 december 2025 heeft een online informatieve bijeenkomst plaatsgevonden voor Adviesraden in de regio waar een toelichting is gegeven op het voorliggende conceptstuk en er is ingegaan op vragen van de aanwezige adviesraden sociaal domein Oegstgeest, Voorschoten en Leiden.
Het kader geldt voor de 13 gemeenten in Holland Rijnland. Op regionaal niveau beschrijft het de nieuwe visie en ambities voor de Maatschappelijke Zorg. De inhoud van voorliggend stuk sluit aan op het huidige kader dat afloopt. Het subregionale programmaplan van de Leidse regio dat geldt voor de gemeenten Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten en Zoeterwoude geeft uitvoering aan het kader.
In onderstaand advies vragen wij aandacht voor een aantal onderwerpen die wat ons betreft onvoldoende naar voren komen in het kader, de kernuitgangspunten en de geformuleerde drie centrale ambities: preventie, Wonen Eerst, passende ondersteuning & een sluitend netwerk. We adviseren onderstaande aanbevelingen ook mee te nemen bij het programmaplan Leidse regio, dat ieder jaar geactualiseerd wordt.
- Als Adviesraad hebben we bij het plan van aanpak en uitvoeringsagenda 16-27-jarigen eerder kritische opmerkingen gemaakt ten aanzien van het doel om maatschappelijke opvang overbodig te maken. Zo zijn we ook kritisch op de gezamenlijke visie van voorliggend kader waarin gesteld wordt dat de Maatschappelijke Opvang ‘zoveel mogelijk overbodig wordt gemaakt’. Deze visie verhoudt zich moeilijk tot de dagelijkse realiteit van het tekort aan passende woonruimte in onze regio. Zo lang dit tekort nog substantieel is, kan niet verwacht worden dat de opvang overbodig wordt. Wij adviseren deze visie van meer realiteitszin te voorzien en de betreffende passage achterwege te laten. Verder adviseren we de maatschappelijke opvang (ondersteuning en faciliteiten) niet te sluiten of af te bouwen voordat duidelijk is wat de effecten van gevoerd beleid zijn.
- We adviseren het cliëntperspectief van mensen die te maken hebben of krijgen met de maatschappelijke zorg pregnanter te laten doorklinken in het kader. Nu is onvoldoende duidelijk hoe deze doelgroep, die zeer divers is, vroegtijdig betrokken wordt bij de ontwikkeling van dit beleid. We denken hierbij vooral ook aan ex-gedetineerden, verslaafden en dak- en thuislozen zonder schulden.
- In het kader wordt gesteld dat uitgegaan wordt van de brede doelgroepbenadering gebaseerd op de ETHOS-light definitie. Wat bij deze telling in onze regio in 2024 naar voren kwam, was dat dak- en thuisloze mensen, die eerder niet goed in beeld waren, niet in aanmerking komen voor opvang. Hieronder vallen bijvoorbeeld ook de zeer schrijnende situaties van dakloze vrouwen met minderjarige kinderen die nergens terecht kunnen. We vragen in voorliggend kader aandacht voor deze onderbelichte groep en adviseren hier beleid voor te formuleren.
- Naast de data-analyses, de monitoring door het Regionaal Dashboard Maatschappelijke Zorg, de jaarlijkse rapportages aan de commissie Maatschappij Holland Rijnland en de tussentijdse evaluaties in 2028 en 2030, adviseren wij inclusief onderzoek uit te voeren naar o.a. de ervaren regie, participatie en tevredenheid van cliënten om zo een duidelijk beeld hiervan te krijgen en te gebruiken bij het verbeteren van het beleid.
- Ten aanzien van de uitgangspunten ondersteuning dichtbij, preventie en vroegsignalering adviseren we laagdrempelige inloopplekken in te richten samen met de doelgroep. We zijn benieuwd in hoeverre ingezette acties uit 2025 om de informatievoorziening en de toegankelijkheid tot de maatschappelijke zorg te verbeteren hun vruchten hebben afgeworpen en zijn weerslag vinden in dit kader.
- Wonen Eerst en Housing First: voorop staat dat inwoners een dak boven hun hoofd hebben met indien nodig passende ondersteuning en niemand tussen wal en schip belandt. We adviseren bij het vinden van passende huisvesting rekening te houden met de locatie van het aanwezig sociale steunnetwerk.
Tot slot
We blijven graag betrokken bij de uitwerking van het kader en de ontwikkelingen in de Maatschappelijke Zorg. Wij zijn uiteraard bereid om daarover met u mee te denken.
Adviesraad Sociaal Domein Leiden
12 januari 2026
Hieronder kunt u het advies downloaden: